Hook: Dấu hiệu đỏ từ một chiếc neo ảo
Mười bảy giờ trước, một giao dịch trị giá 12,7 triệu USDT trên chuỗi Ethereum đã kích hoạt oracle của giao thức Oil-Pegged Stablecoin (USO). Hợp đồng thông minh tự động cập nhật tỷ lệ thế chấp tối thiểu từ 150% lên 175%. Lý do: bộ oracle Chainlink đẩy giá dầu thô Brent lên +18% trong một khối, phản ứng với tin tức từ eo biển Hormuz. Tôi đã kiểm tra giao thức USO từ tháng 1 năm 2024. Phát hiện của tôi: không có khoản dự trữ nào thực sự ở Hormuz, nhưng giao thức này đang ký sinh vào nỗi sợ hãi của thị trường năng lượng.
Các bạn gọi đó là "phi tập trung". Tôi gọi đó là một lỗ hổng đang chờ được khai thác.
Bối cảnh: Chu kỳ thổi phồng và mỏ neo giả
USO là một giao thức stablecoin được thế chấp bằng dầu mỏ, ra mắt vào tháng 6 năm 2023 trên Arbitrum. Hứa hẹn: mỗi USO được hỗ trợ 1:1 bởi hợp đồng tương lai dầu thô kỳ hạn, được lưu trữ trong kho lưu ký phi tập trung trên chuỗi. TVL đạt đỉnh 840 triệu đô la vào tháng 11 năm 2023, nhờ vào chương trình khai thác thanh khoản với APY 34%. Người sáng lập, một cựu nhà giao dịch năng lượng từ Goldman Sachs, liên tục tweet về "nền kinh tế thế chấp năng lượng".
Âm thanh tuyệt vời? Hãy nhìn vào dữ liệu on-chain. Ví của đội ngũ sáng lập, được xác định là 0x5F4...cC3, đã nhận được 2,1 triệu token USO ngay khi hợp đồng được triển khai. Họ đã bán 80% số đó trong vòng 3 tháng đầu tiên, với giá trung bình 0,89 đô la. Đây không phải là một dự án stablecoin. Đây là một trò chơi bán trước cho các nhà đầu tư bán lẻ, được ngụy trang dưới dạng đổi mới.
Phần cốt lõi: Tháo gỡ có hệ thống - Mỏ neo yếu nhất là giá
Bây giờ, hãy để tôi phân tích cách hoạt động của USO và lý do tại sao cuộc khủng hoảng Hormuz là một bài kiểm tra căng thẳng mà giao thức này chắc chắn sẽ thất bại.
Cơ chế 1: Oracle feed là gót chân Achilles. USO sử dụng bộ tổng hợp Chainlink để lấy giá dầu thô Brent. Vấn đề: Chainlink kéo dữ liệu từ các sàn giao dịch tập trung như NYMEX và ICE, nơi các cuộc tấn công thanh khoản có thể xảy ra. Trong đợt tăng giá ngày hôm qua, giá dầu Brent tăng vọt từ 92 đô la lên 108 đô la trong 4 giờ. Bộ oracle đã cập nhật với độ trễ trung bình 12 phút. Đối với một giao thức yêu cầu tỷ lệ thế chấp chính xác, 12 phút là một thế kỷ. Kẻ tấn công có thể mượn một vị thế phái sinh dầu mỏ lớn, đẩy giá lên trong một khối thời gian ngắn, kích hoạt nợ xấu hàng loạt và rút thanh khoản trước khi oracle có thể phản ứng. Đây không phải là một giả thuyết. Đây là cùng một mô hình mà chúng ta đã thấy trong các cuộc tấn công thanh khoản Uniswap V2 vào năm 2020. Sự khác biệt duy nhất là tài sản thế chấp không phải là ETH, mà là hợp đồng tương lai dầu mỏ.
Cơ chế 2: Kho lưu ký phi tập trung là một huyền thoại. USO tuyên bố lưu trữ hợp đồng tương lai dầu mỏ trong kho lưu ký trên chuỗi. Hãy kiểm tra. Hợp đồng thông minh chính của họ, được triển khai tại địa chỉ 0xA1b...9dF, có một hàm depositFuture() ghi lại bằng chứng vị thế. Nhưng không có cơ chế xác minh on-chain nào. Làm thế nào để bạn biết rằng vị thế 10.000 thùng dầu thực sự tồn tại? Bạn không thể. Kho lưu ký dựa vào một bên trung gian tập trung gọi là OilVault LLC, có trụ sở tại Quần đảo Cayman. Bất kỳ ai đã từng kiểm tra hợp đồng thông minh đều biết rằng một oracle off-chain + một kho lưu ký off-chain = một lời hứa suông. Đây là lý do tại sao tôi gọi USO là "một pyramid scheme được mã hóa".
Cơ chế 3: Độ nhạy cảm thanh khoản cao. Khi giá dầu tăng vọt, những người nắm giữ token USO cố gắng đổi lấy stablecoin. Trong 24 giờ qua, khối lượng đổi trên AMM Uniswap đã tăng 340%. Phí trượt giá cho giao dịch USO-USDC đã vượt quá 5%. Điều này có nghĩa là người nắm giữ đang mất 5% giá trị chỉ để thoát khỏi vị thế nếu họ muốn thanh lý. Nếu áp lực đổi tiếp tục và giá dầu giảm trở lại, giao thức sẽ phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng nợ xấu. Các nhà tạo lập thị trường tự động (AMM) không được thiết kế để xử lý các biến động giá tài sản thế chấp đột ngột. Đó không phải là một lỗi. Đó là một tính năng của sự điên rồ.
Góc nhìn phản trực giác: Tại sao phe bò lại đúng (một phần)
Bây giờ, hãy nói về điều mà hầu hết các nhà phân tích bỏ qua. Các stablecoin được thế chấp bằng hàng hóa không phải là một ý tưởng tồi. Trên thực tế, chúng có thể là tương lai của stablecoin trong thế giới phi tập trung. Vấn đề là việc thực thi. Những người ủng hộ USO lập luận rằng thế chấp bằng dầu mỏ ít biến động hơn so với tiền điện tử. Họ đúng. Dầu thô có biến động giá hàng năm khoảng 30%, trong khi ETH là 80%. Nhưng họ đã bỏ lỡ điểm mấu chốt: dầu mỏ là một tài sản có tính thanh khoản cao trên thị trường truyền thống, nhưng lại là một tài sản có tính thanh khoản thấp trên chuỗi. Bạn không thể thanh lý 10.000 thùng dầu trong một giao dịch DeFi mà không gây ra tác động giá lớn. Đây là một vấn đề về khả năng tương thích giữa thế giới tài chính truyền thống và DeFi.
Tôi đã kiểm tra một giải pháp thay thế: giao thức OilX, sử dụng các kho lưu ký được xác minh hoàn toàn trên chuỗi thông qua cơ chế chứng minh dự trữ (proof-of-reserves). Họ đã kết hợp với các sàn giao dịch phái sinh để niêm yết hợp đồng tương lai có thể hoán đổi trực tiếp. Vẫn còn rủi ro oracle, nhưng ít hơn. USO có thể học hỏi từ điều này. Nhưng họ đã chọn con đường dễ dàng: lời hứa + ký sinh trùng oracle.
Takeaway: Một bài kiểm tra căng thẳng không thể vượt qua
Hãy nói rõ ràng: USO sẽ không sụp đổ ngay lập tức. Nhưng cuộc khủng hoảng Hormuz đã phơi bày một lỗ hổng cốt lõi: bất kỳ giao thức stablecoin nào dựa vào oracle off-chain + kho lưu ký off-chain + AMM đều là một quả bom hẹn giờ. Khi sự kiện thiên nga đen tiếp theo xảy ra - một cuộc tấn công mạng vào NYMEX, một lệnh trừng phạt mới của Mỹ - nó sẽ sụp đổ. Và những người nắm giữ sẽ là người cuối cùng rời khỏi phòng.
Tôi không viết điều này để gây hoảng loạn. Tôi viết nó bởi vì tôi đã thấy điều này trước đây. Năm 2017, DAIPay. Năm 2020, các cuộc tấn công flash loan. Năm 2022, Terra LUNA. Các mô hình luôn giống nhau: lời hứa quá tốt để trở thành sự thật, dữ liệu on-chain cho thấy sự thật, những người bán lẻ ở phía dưới. Các bạn có thể chọn tin vào lời hứa. Tôi sẽ tiếp tục đọc các hợp đồng thông minh.
***
Một lưu ý cho các nhà đầu tư: hãy kiểm tra oracle của bất kỳ stablecoin nào bạn nắm giữ. Nếu oracle không thể chịu được một cú sốc 15 phút, bạn không nắm giữ một stablecoin. Bạn nắm giữ một lời hứa.
